Δείτε τον Κατάλογο - View the Catalogue

Η Ζωγραφική

Στη ζωγραφική του Νικόλα Σφήκα το παιχνίδι αποτελεί την κεντρική ιδέα, το περιεχόμενο του πίνακα. Στη σειρά των έργων του Ρέτρο-Σαχ δεν εικονογραφεί μόνο συμβολικά ιστορικές παρτίδες σκακιού. Προχωρεί μέσα από την ενορατική κατανόηση της παρτίδας στην αναπαράσταση της πνευματικής και ψυχικής ενέργειας που συσσωρεύτεται με την κίνηση των κομματιών στο χώρο της σκακιέρας..

Στα έργα που χρησιμοποιεί λάδια και ακρυλικά μας υποβάλλει την τετραγωνισμένη επιφάνεια υψώνοντας μια κάθετη σκακιέρα, έναν χώρο δισδιάστατο που βρίθει από χρώματα και σχήματα. Τα άσπρα και μαύρα τετράγωνα όμως έχουν χάσει το κανονικό τους σχήμα και την πολωτική διχρωμία τους. Τα χρώματα συνδυάζονται μεταξύ τους τολμηρά, ενώ άλλοτε σε τόνους χαμηλούς ή ψυχρούς υπηρετούν τη συμβολική σύλληψη του ζωγράφου. Το χρυσό-αδύνατο να λείπει απ’ το βασιλικό παιχνίδι-παρουσιάζεται παντού καλύπτοντας μεγαλύτερες ή μικρότερες επιφάνειες. Σ’ αυτό το δισδιάσταστο χώρο τα κομμάτια είναι τρισδιάστατα, οργανωμένα σε μια παράξενη προοπτική. Οι πρωταγωνιστές του παιχνιδιού δεν είναι μόνοι. Ανάμεσά τους πήλινα ειδώλια, γυναικείες μορφές-βασίλισσες άλλων παιχνιδιών-ερωτιδείς που βοηθούν στην ανάληψη των ηρώων ή βυθίζονται σε ύπνο αδιαφορώντας για τα χρώματα, τα σχήματα, την ενέργεια που τους τυλίγει. Αλλού οργανικές μορφές ορίζουν τη νοητή σκακιέρα κι αλλού σχήματα διακοσμητικά ανάμεσα στο οργανικό και το ανόργανο πλημμυρίζουν το χώρο. Τα σχήματα αυτά-που ορισμένες φορές θυμίζουν μορφές του Klimt και του Miro-οφείλονται, όπως επισημαίνει ο ζωγράφος, στις καταβολές που το χάρισε η Ανατολή, τόπος συνυφασμένος με το μαγικό και το παραμύθι, όπου γεννήθηκε, έζησε και σπούδασε. Όσο για τους πήλινους συντρόφους των κομματιών, υπεύθυνη γι’ αυτούς είναι η ενασχόληση του με το αρχαιολογικό σχέδιο. Η μοναδική ζωντανή μορφή που εμφανίζεται είναι η Κάϊσσα, μυθική βασίλισσα του σκακιού που ελέγχει τους κρυφούς νόμους της επιθυμίας για δύναμη και αρμονία.

Στις ακουαρέλλες του Σφήκα η ατμόσφαιρα αλλάζει. Το υλικό επιβάλλει στο ζωγράφο διαφορετική εικαστική ερμηνεία του θέματος. Τα περιγράμματα διαλύονται, ο χώρος γίνεται ασαφής, αν και αρκετές φορές δηλώνεται η διάθεση για οριοθετήσεις. Τα χρώματα υποταγμένα στη ρευστότητα και τη διαφάνεια του τεχνικού μέσου, ακολουθούν μια ευαίσθητη κλιμάκωση. Όμως και πάλι δε λείπουν οι πυκνότητες και οι εντάσεις που υποβάλλονται με τρόπο που καθιστά τις χρωματικές αξίες λιγότερο έντονες αλλά πιο καθοριστικές. Οι ακουαρέλλες αφήνουν μια περίεργη αίσθηση: παραπέμπουν στο δυισμό που διέπει το σκακιστικό σύμπαν αλλά και αναπαράγουν το αίσθημα της αβεβαιότητας του παίκτη για την ορθότητα ή όχι της πρόβλεψης, την αγωνία για το θρίαμβο της θέλησης στο πεπρωμένο.

Ο Σφήκας δημιουργώντας τη σειρά Ρέτρο-Σαχ ξεκίνησε από ένα παιχνίδι σε άσπρο-μαύρο και ανακάλυψε σ’ αυτό χρώματα και ποιότητες που μόνο ένας παθιασμένος σκακιστής μπορεί να αναγνωρίσει, να αιχμαλωτίσει και να αποδώσει, αναζητώντας την αρμονία των κινήσεων και των συνδυασμών, την τελειότητα της παρτίδας.

Από το κριτικό σημείωμα για το λεύκωμα του Νικόλα Σφήκα «Ρέτρο-Σαχ», Θεσσαλονίκη 1994.

Ζωή Γοδόση

Ιστορικός Τέχνης

 

Painting

In Nicolas Sphicas' painting, the central concept, the content of the picture, is the game. In his Retro-shah series he does not depict historic games of chess only symbolically. He proceeds through an intuitive understanding of the game to a representation of the spiritual and intellectual energy which accumulates as the pieces move about the board.

In this oils and acrylics, he evokes the chequered surface by erecting a vertical chessboard, a two-dimensional area teeming with colours and shapes. But the black and white squares have lost their regular shape and their bichrome polarity. The colours are doldly allied and, sometimes in low tones, sometimes in cool tones, they serve the painter's symbolic conception. There is gold everywhere-this is the royal game, after all-covering surfaces large and small. In this two-dimensional space the pieces are three-dimensional, organised in a strange perspective. The game's protagonists are not alone; amongst them terracotta figurines, female figures-queens of other games-, cupids assisting the heroes' ascension or falling asllep, oblivious of the colours, the shapes, the energy which enfolds them. Here organic figures define the area of the mental chess board, there decorative shapes in between the organic and the inorganic flood the space. These shapes-which sometimes recall figures by Klimt and Miro-spring, the painter says, from his roots in the East, the place of magic and fable where he was born, grew up, and studied. As for the pieces' terracotta companions, their origins lie in his involvement with archaeology. The only living figure to make an appearance is Caissa, the mythical queen of chess who controls the secret laws of desire for strength and harmony.

In Sphicas' watercolours the atmosphere changes. The medium demands a different visual interpretation. The outlines dissolve and the space becomes ambiguous, through there is a frequent tendency towards delineation. Submissive to the fluidity and translucence of the medium, the colours undergo a sensitive escalation. But again there is no lack of density and intensity, which are conveyed in such a way as to make the colour values less distinct but more decisive. The watercolours arouse a curious sensation: they allude to the duality which governs the universe of chess, but they also reproduce the player's uncertainty about the correctness or otherwise of his prediction, the anguished suspense of the triumph of will over destiny.

When he created the Retro-shah series, Sphicas began with a game in black and white, and discovered colours and qualities in it that a passionate chess player could recognise, capture, and convey, while at the same time pursuing a quest for the harmony of the movements and combinations, the perfection of the game.

Zoi Godosi

Art Historian

From the critical notes on the album, Retro-Shah, by Nicolas Sphicas, Thessaloniki, 1994.

 Δείτε τον Κατάλογο - View the Catalogue

 

Πρώτη σελίδα | H ζωγραφική, painting | Βιογραφικό Σημείωμα, Biographical Note | Hλ. Ταχυδρομείο, Εmail