+ ΦΩΤΗΣ ΜΑΣΤΙΧΙΑΔΗΣ (1913 - 1997)


ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡΙΒΑ

Το φετινό καλοκαίρι δεν ήταν ευχάριστο γιά το Ελληνικό Σκάκι. Ακόμα ένας από τους "ηρωϊκούς" μας σκακιστές, ο Φώτης Μαστιχιάδης, άφησε την τελευταία του πνοή στις 17 Αυγούστου, σε ηλικία 84 ετών. Ο Φώτης Μαστιχιάδης υπήρξε ένας από τους πιο σπουδαίους Ελληνες χαράκτες του 20ού αιώνα. Μαζί με το πλούσιο έργο του, άφησε και ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην Ελληνική χαρακτική. Εκτός, όμως, από τους ανθρώπους της Τέχνης, ο χαμός του Μαστιχιάδη συγκίνησε και τους ανθρώπους του σκακιού. Γιατί, όπως έλεγε και ο ίδιος, "η τέχνη και το σκάκι πάνε κοντά κοντά. Γιατί το σκάκι είναι τέχνη...".

Ο Φώτης Μαστιχιάδης γεννήθηκε στο Αϊβαλί. Μετά το διωγμό του '22 βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου εμφανίζονται και οι πρώτες καλλιτεχνικές του ανησυχίες. Μαθητής του γυμνασίου ακόμα, στέλνει στη "Διάπλαση των Παίδων" τις πρώτες "μαγικές εικόνες".
Ο Ξενόπουλος μιλά για ένα σπάνιο ταλέντο.
Το σκιτσογραφικό του ταλέντο δεν μένει ανεκμετάλλευτο. Για αρκετά χρόνια, προσφέρει τις υπηρεσίες του στις εφημερίδες "Μακεδονία" και "Φως", με την εικονογράφηση των πρώτων σελίδων, όπως συνήθιζαν τότε, αλλά και με την παρουσίαση μέσα από τα σκίτσα του γεγονότων, αφού οι φωτογραφικές μηχανές εκείνη την εποχή βρίσκονταν μόνο μέσα σε κάποια ατελιέ...

Συνεργάτης του ο Σεραφείμ Μάξιμος, ο οποίος το 1937, σε κάποιο διάλειμμα μιας δημοσιογραφικής αποστολής, έκανε μια κίνηση που έμελλε να σημαδέψει τη ζωή του Φώτη Μαστιχιάδη. Εβγαλε από την τσάντα του μια σκακιέρα και του πρότεινε να παίξουν. Το σκάκι, άγνωστο ακόμα στον πολύ κόσμο, σαγήνεψε το νεαρό σκιτσογράφο και τον έκανε φανατικό του λάτρη. Εργαζόταν ως χαράκτης χαρτονομισμάτων στην Τράπεζα της Ελλάδος και τις ελεύθερες ώρες του τις αφιέρωνε στο σκάκι.

Στη διάρκεια της Κατοχής, στην Αθήνα πια, εξέδωσε μαζί με τους Μικρουλέα και Ζακ Καρυωτάκη το "Σκάκι", το πρώτο Ελληνικό σκακιστικό περιοδικό. Ηταν ο πρώτος σκακιστής που έδωσε αγώνα σιμουλτανέ (το 1944). Το 1947, δέκα χρόνια μετά την πρώτη του επαφή με το σκάκι, παίρνει τον τίτλο του μετρ και δύο χρόνια αργότερα κατακτά το πανελλήνιο πρωτάθλημα.

Το 1950, η Εθνική ομάδα πραγματοποιεί το παρθενικό της ταξίδι συμμετέχοντας στη Σκακιστική Ολυμπιάδα του Ντουμπρόβνικ. Στην πρώτη σκακιέρα αγωνίζεται ο Μαστιχιάδης, ο οποίος, από τις παρτίδες με ισοδύναμους ή πιο ανίσχυρους συμπατριώτες του, καλείται ξαφνικά να αναμετρηθεί με τα μεγαθήρια του παγκόσμιου σκακιού, Νάιντορφ, Ταρτακόβερ, Ρεσέβσκι, Κέλι κ.ά. Εκτός από τη γνωστή ισοπαλία με τον Ρεσέβσκι, κερδίζει άλλον ένα βαθμό. Συμμετείχε με την Εθνική Ελλάδας σε τρεις σκακιστικές Ολυμπιάδες (1950, 1952 και 1956), δίνοντας συνολικά 31 αγώνες με την Εθνική μας ομάδα (+2/= 9/-20).

Πολλά έργα του κοσμούν την Εθνική και Δημοτική Πινακοθήκη, καθώς και τις πινακοθήκες πολλών Ελληνικών πόλεων. Εχει πάρει μέρος σε 50 εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Αρχοντικός και συνάμα πολύ ευγενικός, χάραξε άκων τη μορφή του στη μνήμη όσων των γνώρισαν, ίσως, σαν την τελική και κορυφαία πράξη της τέχνης του.

 


Ρεσέβσκι Σ. - Μαστιχιάδης Φ. (Γκαμπί της Βασίλισσας)
1.δ4 δ5 2.γ4 ε6 3.Ιγ3 Ιζ6 4.Αη5 Αε7 5.ε3 Ιβδ7 6.γδ5 εδ5 7.Βγ2 γ6 8.Αδ3 θ6 9.Αζ4 Ιζ8 10.Ιζ3 Ιε6 11.Αη3 Αδ6 12.Αθ4 O-O 13.O-O Πε8 14.Παβ1 Ιζ8 15.Αη3 Αη3 16.θη3 Ιη4 17.β4 α6 18.α4 η6 19.β5 αβ5 20.αβ5 Πα3 21.Πα1 Βε7 22.Ββ2 Πα1 23.Πα1 Ιδ7 24.Ιδ2 [Και σ' αυτό το σημείο, ενώ ο Μαστιχιάδης είχε πιάσει τον ίππο και ετοιμαζόταν να παίξει την κίνηση που κέρδιζε αμέσως (24...Ιζ2), ο Ρεσέβσκι συμφώνησε στην ισοπαλία που πρότεινε ο ίδιος (!) και γκρέμισε τα κομμάτια, υπογράφοντας τα παρτιδόφυλλα!] 1/2

Μαστιχιάδης Φ. - Μπουλαχάνης Ι. (Γαλλική Αμυνα)
1.ε4 ε6 2.δ4 δ5 3.Ιγ3 γ5 4.Αβ5 Ιγ6 5.Ιζ3 Ιζ6 6.Αη5 Αε7 7.Ιε5 Βδ6 8.Ιγ6 βγ6 9.ε5 Βγ7 10.εζ6 ηζ6 11.Αζ4 ε5 12.Ιδ5 Βα5 13.Αδ2 Βδ8 14.Αγ6 Αδ7 15.Αα8 1-0

Οθωναίος Α. - Μαστιχιάδης Φ. (Ολλανδική Αμυνα)
1.γ4 ζ5 2.δ4 ε6 3.η3 Ιζ6 4.Αη2 Αβ4 5.Ιδ2 γ5 6.δγ5 Ιγ6 7.α3 Αγ5 8.β4 Αζ2 9.Ρζ2 Ιη4 10.Ρε1 Ιε3 11.Ββ3 Ιδ4 12.Βγ3 Ιδγ2 13.Ρζ2 Ιδ1 0-1