ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΚΑΚΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ


ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΚΟΥΒΑΤΣΟΥ


Η σημερινή εικόνα που υπάρχει στο ελληνικό σκάκι και οι προοπτικές που διαμορφώνονται για τα επόμενα χρόνια, υποχρεώνει κάποιον που πρέπει να παρουσιάσει θέσεις για την περιφερειακή ανάπτυξη, να μη δει το θέμα χωριστά αλλά σε συνάρτηση με όλα τα υπαρκτά προβλήματα.
Ποιά είναι η εικόνα σήμερα;

1. Η ΕΣΟ αντιμετωπίζει έντονο οικονομικό πρόβλημα με αποτέλεσμα να μην προβλέπονται κονδύλια για ουσιαστικές ανάγκες και διοργανώσεις, όπως:
Ενίσχυση Ενώσεων και Τοπικών Επιτροπών, Περιφερειακό εφηβικό διασυλλογικό, Επιτροπή Σχολικού Σκακιού, Διασυλλογικό παιδικό πρωτάθλημα, Διασυλλογικό πρωτάθλημα γυναικών, Παμπαιδικό διασυλλογικό πρωτάθλημα, Πανελλήνιο πρωτάθλημα ράπιντ, Τουρνουά περιφερειακής ανάπτυξης, Διεθνή τουρνουά, Βαλκανιάδα, Προπονητή προεφήβων, Αγορά σκακιστικού υλικού.

Παράλληλα στον προϋπολογισμό προβλέπονται ποσά που δεν καλύπτουν ούτε το 20% του κόστους και πρέπει να βρεθούν χορηγοί όπως κάθε χρόνο για διοργανώσεις, όπως:
Πανελλήνια νεανικά ατομικά πρωταθλήματα, Προκριματικοί ατομικοί ανδρών, 46ο πανελλήνιο πρωτάθλημα ανδρών, 19ο πανελλήνιο πρωτάθλημα γυναικών, Πανελλήνιο ατομικό όπεν, Σεμινάρια διαιτητών.
Πρέπει επίσης να τονίσω πως παρ' όλες τις περικοπές, ο προϋπολογισμός της ΕΣΟ αν δεν βρει χορηγούς, θα παρουσιάσει έλλειμα της τάξης των 9.000.000 δρχ. αυξάνοντας το συνολικό έλλειμα της Ομοσπονδίας με σαφείς επιπτώσεις για το μέλλον του ελληνικού σκακιού.

2. Οι Ενώσεις και Τοπικές Επιτροπές υπολειτουργούν λόγω της οικονομικής αδυναμίας που είναι γνωστό πως έχουν, αφού δεν επιχορηγούνται.
Υπάρχουν μόνο ορισμένες εξαιρέσεις Ενώσεων που δραστηριοποιούνται λόγω της δημιουργικής δράσης τοπικών παραγόντων.

3. Τα σωματεία δεν βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση. Οι επιχορηγήσεις της ΓΓΑ δεν καλύπτουν στοιχειώδεις ανάγκες, οι εγκαταστάσεις των συλλόγων είναι συνήθως ανεπαρκείς, ενώ οι προπονητές που εργάζονται σε επαγγελματική βάση είναι ελάχιστοι σε όλη την Ελλάδα.
Χαρακτηριστικό είναι ότι από τους συλλόγους - μέλη της ΕΣΟ ένα ποσοστό που πλησιάζει το 50% ουσιαστικά δεν λειτουργούν πλέον. Αυτή είναι σε γενικές γραμμές η εικόνα.
Για να χαράξουμε όμως τη μελλοντική μας πορεία, είναι ανάγκη να εκτιμήσουμε τις αιτίες που μας οδήγησαν στο σημείο αυτό.

Πιστεύω, πως, χωρίς να έχω σκοπό παράκαμψης όποιων άλλων αιτιών, η μεγαλύτερη αιτία είναι η αδυναμία να εξασφαλίσουμε χρήματα για τις ανάγκες λειτουργίας και ανάπτυξης σε επίπεδο ΕΣΟ, Ενώσεων, Επιτροπών και Συλλόγων.
Και αυτό γίνεται, διότι:

1. Η πολιτεία δεν θεωρεί το σκάκι σαν το άθλημα για το οποίο αξίζει να διαθέσει χρήματα, πλέον αυτών που δίνει. Είναι χαρακτηριστικό πως τα τελευταία χρόνια οι κρατικές επιχορηγήσεις προς την ΕΣΟ και τα σωματεία (τακτικές και έκτακτες) όχι μόνο δεν αυξάνονται αλλά αντίθετα μειώνονται σε απόλυτους αριθ- μούς.
Ακόμα όμως και η εκταμίευση των χρημάτων αυτών γίνεται με σημαντική καθυ- στέρηση. Γνωστό είναι, επίσης, ότι στις σκέψεις τους υπάρχει η διάθεση για πα- ραπέρα μείωση στη λογική του ότι όποιο άθλημα δεν βρίσκει χορηγούς ας κλείσει.

2. Παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει, είναι φανερό πως δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε χορηγούς για τις διοργανώσεις, διότι το άθλημα δεν "πουλάει", πράγμα που δεν φαίνεται να αλλάζει στο άμεσο μέλλον.
Ετσι, μοναδική λύση είναι η όποια βοήθεια μπορούμε να βρούμε σε επίπεδο τοπικής και νομαρχιακής αυτοδιοί- κησης, όταν σε αυτούς τους φορείς βρίσκουμε προσβάσεις.
Αυτό όμως είναι αρκετό;
Η σημερινή κρίση αποδεικνύει πως όχι. Γιατί το σκάκι δεν προσελκύει χορηγούς;
Ας σκεφτούμε ποιά είναι τα στοιχεία που δίνουντη δυνατότητα σε ένα άθλημα να βρίσκει χρηματοδότες. Νομίζω πως είναι:
1. Η προβολή του από τα ΜΜΕ,
2. Ο αριθμός των αθλουμένων, η μαζικότητά του.
Εχει αυτά τα στοιχεία το σκάκι σήμερα; Νομίζω πως όχι. Η κρίση αυτή σήμερα δε μαστίζει μόνο το σκάκι, αλλά όλα τα αθλήματα που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην απαίτηση της αγοράς ΑΘΛΗΜΑ - ΜΑΖΙΚΟΤΗΤΑ - ΠΡΟΒΟΛΗ - ΧΟΡΗΓΙΑ.
Ετσι, βλέπουμε σήμερα ιστορικά σωματεία με διάφορα αθλητικά τμήματα, να μαραζώνουν. Αυτή, κατά τη γνώμη μου, είναι η κατάσταση. Και είναι τόσο σοβαρός ο κίνδυνος που διαφαίνεται γιά το μέλλον του σκακιού, που απαιτείται να συνειδητοποιήσουμε όλοι την ανάγκη της ενιαίας δράσης του σκακιστικού κόσμου για το ξεπέρασμα της κρίσης και την ανάπτυξη σε στέραιες βάσεις.
Σήμερα δεν δικαιούται κανείς την πολυτέλεια της αφ'υψηλού κριτικής, της κακόπιστης αντιπαράθεσης, της προώθησης του ειδικού αιτήματος σε βάρος του γενικού, της από απόσταση παρακολούθησης της κρίσης. Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε το σκάκι σε μαρασμό και είναι ευθύνη όλων μας να το εμποδίσουμε. Αυτός είναι και ο σκοπός αυτής της εισήγησης. Να θέσει προτάσεις προς τις Ενώσεις - Τοπικές Επιτροπές-Σωματεία για να ξεκινήσει μία συζήτηση που θα οδηγήσει σε αποφάσεις ικανές να βγάλουν το σκάκι από το αδιέξοδο που φαίνεται να έρχεται. Κατά τη γνώμη μου, άμεσα θέματα που πρέπει να δούμε, είναι:

1. Ξεκαθάρισμα των ανενεργών σωματείων από τη δύναμη της ΕΣΟ. Αυτό πρέπει να γίνει για να έχουμε μία σαφή εικόνα της σημερινής μας δυναμικότητας. Τα σωματεία της ΕΣΟ πρέπει να έχουν έναν αριθμό τουλάχιστον 20 ή περισσοτέρων ενεργών σκακιστών αν στην ίδια περιοχή υπάρχουν πλέον του ενός σκακιστικά σωματεία.
Μιά τέτοια απόφαση θα οδηγήσει στη διαγραφή των σωματείων που σήμερα είναι μόνο σφραγίδες, ενώ παράλληλα θα είναι υποχρεωμένοι οι τοπικοί παράγοντες να φροντίζουν να έχουν ένα ικανοποιητικό αριθμό ενεργών σκακιστών.

2. Να συντονισθούν οι ενέργειές μας προς την κατεύθυνση της τοπικής και νομαρχιακής αυτοδιοίκησης για να αξιοποιήσουμε στο έπακρο όλες τις σημερινές δυνατότητες. Για να γίνει κάτι τέτοιο χρειάζεται καλή επαφή και συνεργασία της ΕΣΟ με τις Ενώσεις και Τοπικές Επιτροπές, πράγμα που μπορεί να γίνει με τον ορισμό κοινών συνεδριάσεων στις οποίες θα γίνεται προγραμματισμός των κινήσεών μας σε κάθε κατεύθυνση.

3. Να συζητήσουμε το σημερινό τρόπο διεξαγωγής των πρωταθλημάτων όλων των κατηγοριών. Σήμερα τα πρωταθλήματα αυτά κοστίζουν περίπου 26.000.000 δρχ. Τα χρήματα που τα σωματεία παίρνουν για τις μετακινήσεις τους δεν έχουν αλλάξει από το 1992 και δεν καλύπτουν βέβαια το πραγματικό κόστος.
Παράλληλα είναι γνωστές οι συνθήκες διεξαγωγής των πρωταθλημάτων Α, Β και Γ εθνικής. Μία λύση είναι να παραμείνουν ως έχουν. Στις σημερινές συνθήκες είναι βέβαιο πως δεν υπάρχουν χρήματα για αύξηση αποζημιώσεων και αμοιβών διαιτητών. Μιά όμως πρόταση, μπορεί να είναι η εξής:
Ολες οι ομάδες χωρίζονται σε 10 περιοχές και θεωρούνται ομάδες Β εθνικής. Ανάλογα με τον αριθμό των ομάδων, οι αντίστοιχες Ενώσεις κάνουν έναν ή περισσότερους ομίλους και οι αγώνες γίνονται κάθε εβδομάδα. Από κάθε περιοχή βγαίνει ο πρωταθλητής, ο οποίος συμμετέχει στον όμιλο της Α2 από τον οποίο οι δύο πρώτοι ανεβαίνουν στη Α1 εθνική.
Οι ομάδες που πέφτουν από την Α1 εθνική, την επόμενη χρονιά συμμετέχουν στους ομίλους σαν ομάδες Β εθνικής για να διεκδικήσουν την επάνοδό τους στην Α1. Τα έξοδα που θα καλύπτονται από την ΕΣΟ, θα είναι έξοδα αγώνων μπαράζ, οι όμιλοι της Α1 και Α2 καθώς και όποιος όμιλος στον οποίο δεν μπορεί,να γίνονται αγώνες κάθε εβδομάδα, π.χ. Αιγαίο.
Αυτή είναι μία πρόταση που θα συναντήσει, ίσως, πολλές αντιδράσεις. Ομως, πριν την απορρίψουμε, ας δούμε τί θετικά έχει:
Οι σύλλογοι θα είναι εκ των πραγμάτων υποχρεωμένοι να έχουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ομάδα τους σε ετοιμότητα, πράγμα που τους αναγκάζει να δουλεύουν για να έχουν και εναλλακτικές λύσεις. Σταματά με τον τρόπο αυτό το φαινόμενο μιά ομάδα να παραμένει σε μιά κατηγορία χωρίς να φροντίζει το θέμα της υποδομής του συλλόγου, μιά και το μόνο που πρέπει να κάνει σήμερα, είναι να μαζέψει 10 σκακιστές γιά μία εβδομάδα το χρόνο. Παράλληλα, ένας σύλλογος που δουλεύει σωστά, έχει το κίνητρο αφού μπορεί να διεκδικήσει άμεσα την άνοδό του στην Α1 εθνική κατηγορία.
Οι ομάδες της Α εθνικής υποχρεώνονται να δουλεύουν σε βάθος διότι ένας υποβιβασμός θα τους αναγκάσει την επόμενη χρονιά να αγωνίζονται κάθε εβδομάδα, πράγμα που θα είναι δύσκολο να το κάνουν με την 10άδα που σήμερα παρουσιάζουν και θα πρέπει να έχουν εναλλακτικές λύσεις. Ενας τέτοιος τρόπος διεξαγωγής θα αναδείξει σταδιακά στην Α1 ομάδες που δουλεύουν σε βάθος και με συνέπεια.
Είναι επίσης σίγουρο πως τα πρωταθλήματα Α1 και Α2 θα είναι αναβαθμισμένα ποιοτικά με έντονο συναγωνισμό. Και τέλος,ένας τέτοιος τρό- πος οργάνωσης πρωταθλημάτων, κορστίζει περίπου 17.000.000 δρχ., πράγμα που ση- μαίνει μία οικονομία 9.000.000 δρχ. που θα μπορούσαν να διατεθούν για ανάπτυξη.

4. Αυτοχρηματοδότηση του ελληνικού σκακιού για αναβάθμιση και ανάπτυξη. Ανέφερα στην αρχή της εισήγησής μου τη σημερινή κατάσταση και τις προοπτικές. Πιστεύω πως πρέπει να πάρουμε θαρραλέες αποφάσεις για να κάνουμε ένα νέο ξεκίνημα σε υγιείς βάσεις. Τί σημαίνει αυτοχρηματοδότηση;
α.Καθιερώνεται μηνιαία συνδρομή κάθε ενεργού σκακιστή στο ύψος των 1.500 δρχ.
β.Τα χρήματα αυτά θα διατίθενται υποχρεωτικά,τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια, μόνο για ανάπτυξη.
Και συγκεκριμένα το 70% να διατίθεται για σχολικά πρωταθλήματα, αναβαθμισμένα νεανικά πρωταθλήματα, έκδοση περιοδικού που θα προβάλει το άθλημα και θα διανέμεται στα μέλη μας δωρεάν, θα χρηματοδοτούνται Ενώσεις και Τοπικές Επιτροπές για τους σκοπούς τους και το 30% θα διατίθεται από την ΕΣΟ για τη βελτίωση του αγωνιστικού προγράμματος και την προετοιμασία των εθνικών ομάδων.

Αγαπητοί Φίλοι, οι προτάσεις που κάνω, ίσως σοκάρουν και προκαλέσουν αντιδράσεις. Αυτή η εισήγηση, όμως, αυτό ακριβώς το σκοπό έχει:
Να καταθέσει προτάσεις που μπορούν να μας βγάλουν από το αδιέξοδο και να προκαλέσουν κάθε παράγοντα του αθλήματός μας να πάρει υπεύθυνα θέση.

(Χανιά, 24.05.1996).